Zelfkennis: motivatie versus intentie

Door Robert-Jan Cavadino

Wat is het verschil tussen motivatie en intentie?
Om de relevantie van die vraag te kunnen beantwoorden, is het wellicht goed om met een voorbeeld te komen:

Jan had ruzie met zijn buurman met de intentie om een meningsverschil op te willen op te lossen, echter de ruzie escaleert en Jan slaat de buurman het ziekenhuis in. Jan gaat naar het ziekenhuis en biedt zijn excuses aan, hij had niet de intentie om agressief te worden, maar de buurman maakte hem zo boos dat hij zich niet meer kon inhouden. Het onderwerp ligt hem dan ook zo na aan het hart. De buurman vergeeft hem niet, goddank. Jan gaat teleurgesteld naar huis. Hij zit vol van verongelijktheid en boosheid. Hoezo vergeeft de buurman hem niet, hij had toch zijn excuses aangeboden?

De buurman die nog in het ziekenhuis ligt deelt zijn ervaringen met zijn vrouw. Zij vrouw vraagt hem uiteindelijk wat hij voelt. De buurman zegt dat hij zich misbruikt en verdrietig voelt. Op haar vraag wat toch zijn motivatie is om niet in te gaan op het verzoek van Jan om hem te vergeven, antwoord de buurman dat Jan geen wezenlijk berouw toonde van zijn gedrag. Hij kon niets vergeven, want Jan had de buurman niets aangedaan, hij had zichzelf aangedaan. Bovendien hadden de intenties van Jan geen enkel positief effect op de situatie, het leek er juist erger door te worden. "De wereld gaat ten onder aan goede bedoelingen", zegt de buurman tegen zijn vrouw.

Waar de buurman aan refereert is dat Jan gedreven werd door zijn innerlijke motivatie en dat maskeerde met positief gestelde bedoelingen. Intenties zijn dan het onwaarachtige verkooppraatje dat Jan hield om zijn schuldgevoel af te kopen met een dooie mus. De buurman keek naar het gedrag van Jan en wilde weten vanuit welke motivatie en drijfveren hij tot zijn agressie kwam. De buurman heeft geen belangstelling voor de positieve uitkomst die Jan voor zichzelf wenste, hij heeft een ander belang. Het gedrag was agressief, omdat Jan zijn zin niet kreeg en werd steeds agressiever (escalatie) doordat de buurman niet toegaf/bezweek onder de druk die Jan uitoefende. De werkelijke motivatie voor Jan was dus het belang dat hij wilde realiseren ten koste van de buurman.

Het verzoek om vergeving was daarmee niet toepasselijk, daarvoor had een werkelijke authentiek Mea Culpa in de plaats moeten zijn. Een schuldbelijdenis van Jan was beter op zijn plaats geweest voor het willen beheersen en dwingende/agressieve gedrag. Respect voor iemand zijn belangen behoort centraal te staan. Je hoeft er niet aan mee te werken, echter je mag een ander niet proberen van zijn vrijheid te beroven door hem te dwingen.

Intenties verhullen de dieper liggende motivatie, door te leven vanuit intenties houdt iemand zichzelf voor de gek, door zichzelf iedere keer de dieper liggende motivatie te verhullen. Terecht willen veel mensen niet praten over hun motivatie en terecht blijven deze dan in het lijden. Zij doen zichzelf dit moedwillig aan. Spijtig is het wel, het zou toch veel plezieriger zijn als mensen hun werkelijke motivatie voor zichzelf zichtbaar maken en deze leren te transformeren naar een meer waarachtig, meer toepasselijk idee. De betekenis van ons handelen wordt bepaald door de onderliggende motivatie en zeker niet door de intenties.

Herkenbaar?